Świadectwo charakterystyki energetycznej w Mońkach

Świadectwo dla mieszkania w Mońkach kosztuje 98 zł i powstaje zdalnie, bez wizyty w lokalu. PDF z numerem z centralnego rejestru wysyłamy zwykle tego samego dnia roboczego od opłacenia. Zajmujemy się wyłącznie mieszkaniami w budynkach wielorodzinnych.

Najwyższa mediana EP, jaką policzyliśmy, powstała w jeden dzień

W próbce 144 monieckich świadectw z 2026 roku mediana EP wynosi 248,8 kWh/(m²·rok). Dla porównania: w pozostałych trzynastu podlaskich miastach, dla których liczymy rocznik 2026, najwyższą wartością były Siemiatycze z 142,6, a dalej Grajewo (139,2), Zambrów (120,4) i Bielsk Podlaski (117,3). Mońki mają medianę o 75% wyższą od drugiego miasta w regionie, a i w skali kraju żadne z ponad dwustu miast, dla których prowadzimy taką stronę, nie ma wyższej - następne w kolejności jest 191,5. Takiej różnicy nie da się wytłumaczyć wiekiem zabudowy, więc rozbiliśmy próbkę na dni i na nośniki.

Wynik: 66 ze 144 dokumentów, czyli 46% próbki, ma iloraz EP do EK równy dokładnie 1,74, zerowy udział odnawialnych źródeł i medianę EP 320,7. Czterdzieści jeden z nich wystawiono jednego dnia, 12 maja 2026. Pochodzą z pięciu ulic zabudowy wielorodzinnej: Tysiąclecia (16 dokumentów), Wyzwolenia (15), Gajowa (14), Wojska Polskiego (12) i Leśna (6).

Mediana miasta po odjęciu tego jednego dnia spada z 248,8 na 147,6, czyli o 101 punktów. Rozszerzyliśmy próbkę do czterystu rekordów i rocznik 2026 nie wzrósł ani o jeden dokument - mamy komplet monieckiego roku, więc to nie jest artefakt pobrania, tylko fakt o mieście: niemal połowa świadectw wystawionych w Mońkach w 2026 roku opisuje jeden zasób, jednym nośnikiem, w jednym zleceniu.

Nakład 1,74 nie odpowiada żadnej pojedynczej pozycji rozporządzenia. Współczynniki idą tam od 0,20 dla biomasy, przez 0,80 dla kogeneracji, 1,10 dla własnego kotła, 1,20 i 1,30 dla ciepłowni gazowej i węglowej, do 2,50 dla prądu. Wartość 1,74 może więc być tylko średnią ważoną dwóch nośników, a przy zerowym udziale OZE jedynym sposobem wyciągnięcia jej tak wysoko jest dołożenie energii elektrycznej do nośnika spalanego. W praktyce oznacza to zasób ogrzewany z kotłowni, w którym ciepła woda albo urządzenia pomocnicze idą z prądu. Energia końcowa w tej grupie ma medianę 183,9 przy energii użytkowej 119,9, czyli instalacja gubi po drodze 35% ciepła, a nakład 1,74 mnoży jeszcze to, co zostało.

Co jeszcze widać w monieckich danych

• Przeciwwagą dla 12 maja jest 4 września. Tego dnia wystawiono 18 świadectw dla jednego budynku przy Kościelnej 41, z ilorazem 1,08 i medianą EP 94,2. To 12% próbki i dokumenty wyraźnie lepsze od miejskiej mediany: po ich usunięciu mediana miasta rośnie z 248,8 na 296,0. Dwa zbiorcze zlecenia, złożone cztery miesiące od siebie, przeciągają więc tę statystykę w przeciwne strony, a wszystko pomiędzy nimi to pojedyncze dokumenty.
• Udział ciepła sieciowego 19% jest w rzeczywistości jeszcze mniejszy. Warunek „EP niższe od 0,95 EK" spełniają 28 dokumentów, ale 20 z nich leży poniżej ilorazu 0,50 i ma medianę udziału OZE 99,1% - to kotły na drewno i pelet, nie ciepłociąg (Leśna 41A, Kościelna 5, Słowackiego 58, Kosmiczna 10, Polna 9, Strażacka 4 oraz wsie Oliszki, Sikory, Rekle). Z pozostałych ośmiu cztery mają udział OZE powyżej 50%, czyli pracują z fotowoltaiką. Realne ciepło sieciowe w monieckiej próbce to najwyżej trzy, cztery dokumenty.
• Czternaście dokumentów ma energię końcową niższą od energii użytkowej, co bez pompy ciepła jest niemożliwe. Pięć z nich to Frycza-Modrzewskiego 17 (EK 65 przy EU 128), dalej Malinowa 9, Polna 1, Parkowa 2, Kopernika 37, Andersa 3, Emilii Plater 21 i Boguszewo 60. Udziały OZE sięgają 94%, więc pompy pracują z fotowoltaiką, a mimo to ich EP wynosi 37-136, bo prąd ma nakład 2,50 niezależnie od sprawności urządzenia. To są dziś najlepsze wyniki w mieście i warto o tym wiedzieć, planując wymianę źródła ciepła.
• Mediana EK to 181,1, a EU 118,6 - oba wskaźniki należą do najwyższych w regionie (w Grajewie 156,1 i 101,8). Samo zapotrzebowanie moniecki zasób ma więc duże, niezależnie od tego, co robi z nim współczynnik nakładu.
• Rejestr raportuje całą gminę. Pod nazwą miasta figurują świadectwa z Boguszewa, Oliszek, Sikor i Rekli, więc „144 świadectwa w Mońkach" to w praktyce 144 świadectwa w gminie Mońki.

Ten sam budynek z dwoma różnymi nośnikami

W monieckiej próbce trafiliśmy na zjawisko, które widzieliśmy wcześniej tylko w Połańcu, i tutaj jest ono wyraźniejsze: te same budynki dostają w różnych świadectwach różne współczynniki nakładu.

• Wojska Polskiego 38, 40 i 46 mają po dwa do czterech świadectw, w których iloraz EP do EK wynosi raz 0,82-0,91, a raz 1,74. Przy pierwszym odczycie budynek jest zasilany ciepłem z kogeneracji, przy drugim mieszanką z prądem. Różnica w wyniku jest dwukrotna albo większa: pod numerem 38 jedno świadectwo ma EP 100,3, a drugie 319,6, pod numerem 40 - 144,3 i 319,6, pod numerem 46 wyniki idą od 177,1 do 409,8.
• Wesoła 1 ma cztery dokumenty, w których iloraz idzie od 0,21 (biomasa, udział OZE 99,6%, EP 106) do 1,10 (kocioł gazowy albo węglowy, EP 558).
• Kościelna 41, mimo hurtowego zlecenia z jednego dnia, ma 16 dokumentów z ilorazem 1,08, jeden z 1,06 i jeden z 1,75.

Nie jest to błąd arytmetyczny, bo każde z tych świadectw jest wewnętrznie spójne. Jest to rozbieżność w opisie źródła ciepła: dwóch wykonawców przyjęło dla tego samego budynku inny udział nośników, zwykle inaczej licząc przygotowanie ciepłej wody. Dla właściciela mieszkania wniosek jest nieprzyjemny, ale praktyczny: jeśli w Twoim bloku są już świadectwa z rejestru, sprawdź, który nośnik przyjęto. Wynik Twojego dokumentu będzie zależał od tej decyzji bardziej niż od grubości ocieplenia. Pisaliśmy o tym w tekście jak poprawić wskaźnik EP.

Osobno dwa wpisy, których nie należy traktować jako wyniku mieszkania: Boguszewo 60 ma iloraz 2,91, czyli powyżej 2,50 przypisanego prądowi, co jest fizycznie niemożliwe; Rekle 11 figuruje dwa razy, 16 i 17 lutego, z identycznymi wartościami EU 572,7, EK 1232,9 i EP 246,6, których nie osiąga żaden lokal mieszkalny.

Zabudowa Moniek a wynik

Mońki to najmłodsze miasto w tej części województwa i najmniejsze miasto powiatowe w podlaskim - około 9 tysięcy mieszkańców. Osada wyrosła przy linii kolejowej Białystok - Ełk, prawa miejskie dostała w drugiej połowie XX wieku i dlatego praktycznie cały jej zasób wielorodzinny powstał w jednej epoce: w latach sześćdziesiątych, siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, jako budownictwo spółdzielcze i zakładowe. Rejestr jest tego dokładnym odbiciem.

• Osiedla wielorodzinne przy Tysiąclecia, Wyzwolenia, Gajowej, Leśnej i Alei Wojska Polskiego. To ten sam blokowy zasób z jednego okresu, który dał 66 dokumentów z nakładem 1,74 i median EP od 312 do 333 w każdej z tych ulic osobno. Na tym stoi cała miejska statystyka.
• Kościelna z budynkiem pod numerem 41 - 18 świadectw, mediana EP 94,2, iloraz 1,08 i udział OZE 26%. To najwyraźniejszy w mieście przykład zasobu, który przeszedł modernizację: ten sam typ budynku, a wynik trzykrotnie lepszy od osiedli wymienionych wyżej.
• Zabudowa przy Frycza-Modrzewskiego, Malinowej, Parkowej i Polnej - nowsza i tu trafiają prawie wszystkie pompy ciepła z fotowoltaiką.
• Ulice z nazwami astronomicznymi: Kosmiczna, Astronomiczna, Zdrojowa - pojedyncze dokumenty, zwykle z kotłem na pelet i EP od 57 do 62.
• Wsie gminy: Boguszewo, Oliszki, Sikory, Rekle - w rejestrze pod nazwą miasta, z kotłami na drewno i bardzo wysoką energią końcową.

Dla sprzedającego monieckie mieszkanie najważniejsze jest to: wysoka mediana miasta nie jest Twoim wynikiem. Jeśli Twój budynek przeszedł termomodernizację albo ma inne źródło ciepłej wody niż osiedla z 12 maja, Twoje świadectwo wypadnie bliżej stu niż trzystu.

Klimat: liczymy na danych stacji Białystok

Mońki leżą około 40 kilometrów na północ od stacji Białystok, w obniżeniu między Puszczą Knyszyńską a doliną Biebrzy, i są jednym z miast najbliższych granicy ze strefą obliczeniową stacji Suwałki. Ta tabela ma tu jednak inne zadanie niż na pozostałych stronach - pokazuje, jak mało w świadectwie waży klimat w porównaniu z nośnikiem, a Mońki są na to najlepszym dowodem w regionie.

Gdyby miasto przypisano do chłodniejszej strefy suwalskiej, podstawa obliczeń byłaby surowsza o 0,8 stopnia w styczniu. Przeniosłoby to zapotrzebowanie użytkowe w górę o kilka procent. Tymczasem współczynniki nakładu, którymi mnoży się energię końcową, rozciągają się od 0,20 do 2,50 - różnią się dwunastokrotnie. I właśnie ta różnica, a nie temperatura, zbudowała moniecką medianę: 66 dokumentów z nakładem 1,74 ma medianę EP 320,7, a 15 dokumentów z nakładem 0,20 ma medianę 91,0, przy energii końcowej często wyższej.

Stąd praktyczna reguła dla mieszkańca Moniek: na klimat nie masz wpływu i on nie przesądzi o Twoim świadectwie; na nośnik i na straty instalacji wpływ masz. Mediana energii końcowej w mieście to 181,1 przy użytkowej 118,6, więc jedna trzecia ciepła ginie między kotłownią a mieszkaniem - to jest liczba, którą opłaca się ruszyć, nie 0,8 stopnia różnicy między stacjami.

Kara za brak świadectwa

Dla Moniek punkt wejścia jest taki: przy medianie EP 248,8 pojawia się pokusa, żeby świadectwa po prostu nie okazywać. Skoro dokument wyjdzie słaby, łatwiej go nie zamawiać albo nie wręczać nabywcy - i to jest akurat ten wariant, który kosztuje.

Po pierwsze, wysokość wskaźnika nie podlega żadnej sankcji. Nie ma progu EP, powyżej którego mieszkania nie wolno sprzedać ani wynająć. Karalne jest nieprzekazanie świadectwa nabywcy albo najemcy - wykroczenie z art. 41 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków (t.j. Dz.U. 2024 poz. 101). Zły wynik jest legalny, brak dokumentu nie.

Po drugie, w Mońkach ukrycie wyniku i tak nie działa. Wykaz świadectw jest publiczny, a w monieckim zasobie leży 66 dokumentów z tych samych pięciu ulic, w tym 41 z jednego dnia. Nabywca, który zajrzy do rejestru, zobaczy wyniki sąsiednich lokali w swoim bloku, niezależnie od tego, co pokaże mu sprzedający. Dużo lepiej wypada rozmowa, w której sam tłumaczysz, skąd ta liczba się bierze: nakład przypisany nośnikowi, a nie zużycie i nie rachunek.

Co z tego wynika w praktyce:

• 5 000 zł to górna granica grzywny za wykroczenie, a nie stawka. Ustawa nie ma własnej skali, więc stosuje się ogólne zasady wymierzania grzywien i wysokość jest uznaniowa,
• orzeka sąd, w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 42). Nie ma mandatu i nie ma decyzji urzędu,
• nikt nie kontroluje transakcji z urzędu. Sprawę uruchamia nabywca albo najemca, zwykle dopiero wtedy, gdy między stronami pojawi się spór,
• notariusz aktu nie odmówi z powodu braku świadectwa, ale pouczy strony o odpowiedzialności za jego nieprzekazanie, a adnotacja o tym pouczeniu trafia do treści aktu (art. 11 ust. 6),
• świadectwo wygasłe nie liczy się wcale - dziesięć lat to górna granica, a wcześniej dokument traci ważność po wymianie źródła ciepła, docieplaniu przegród albo wymianie okien.

Szczegóły, w tym co zrobić, gdy akt już podpisano, zebraliśmy w tekście o tym, jaka jest kara za brak świadectwa energetycznego.

Przykładowe świadectwa wystawione w 2026 roku

Poniżej 6 budynków w Mońkach, dla których w 2026 roku wystawiono świadectwa. Dane pochodzą z publicznego wykazu centralnego rejestru. Mieszkania z tego samego adresu zgrupowaliśmy, bo w jednym bloku bywa kilkanaście dokumentów naraz.

Dobrze widać to na przykładzie budynku Kościelna 41: wykonano tam 18 świadectw charakterystyki energetycznej, a wskaźnik EP waha się od 82 do 182 kWh/(m²·rok) przy medianie 94. Te same ściany, ta sama instalacja, a wyniki różne, bo decyduje położenie lokalu: mieszkanie narożne na ostatnim piętrze traci ciepło przez znacznie więcej przegród niż środkowe.

Wartości w kWh/(m²·rok). Podajemy ulicę i numer budynku, bez numeru lokalu. Kolumna „co z tego wynika" to nasz odczyt z relacji między wskaźnikami, a nie pole ze świadectwa: EP niższe od EK oznacza ciepło sieciowe, EP wyższe o mniej więcej 10% wskazuje na gaz albo węgiel, a ponad dwukrotnie wyższe na ogrzewanie elektryczne. Iloraz EU przez EK mówi o sprawności instalacji: poniżej 0,6 oznacza, że ponad 40% ciepła ginie po drodze.

Rozkład wyników w Mońkach w 2026 roku

Rozpiętość od 27,2 do 651,8 w obrębie jednego miasta nie jest błędem. To odległość między nowym, dobrze ocieplonym lokalem z korzystnym nośnikiem a starym budynkiem z ogrzewaniem indywidualnym.

Jak czytać tę próbkę. Są to najnowsze świadectwa z rejestru, a nie losowy przekrój zasobu miasta. Deweloperzy zamawiają dokumenty hurtowo dla całych inwestycji, więc świeże roczniki są przesunięte w stronę nowego budownictwa i wypadają lepiej niż przeciętne mieszkanie. Traktuj te liczby jako obraz tego, co się dziś buduje i sprzedaje w Mońkach, a nie jako średnią dla całego miasta.

Jak zamówić

Wypełnij formularz krok po kroku, opłać 98 zł i odbierz PDF e-mailem. Zamów świadectwo dla mieszkania. Obsługujemy Mońki, Knyszyn, Goniądz, Jaświły, Krypno, Trzcianne i cały powiat moniecki, a także Białystok i Grajewo.

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje świadectwo energetyczne w Mońkach? 98 zł za mieszkanie w budynku wielorodzinnym. Bez dopłat za odległość od Białegostoku, bo dokument powstaje zdalnie, na podstawie danych z formularza.

Jak szybko dostanę dokument? Zwykle tego samego dnia roboczego od zaksięgowania płatności, najpóźniej następnego. PDF ma numer z centralnego rejestru i nadaje się do przedstawienia u notariusza.

Mediana EP w Mońkach to 248,8, czyli najwyżej w podlaskim. Czy moje mieszkanie też tak wypadnie? Niekoniecznie i to jest najważniejsze zdanie na tej stronie. Ta mediana pochodzi w 46% z jednego zasobu o nakładzie 1,74, a 41 dokumentów wystawiono tam w jeden dzień. Po odjęciu tego dnia mediana miasta wynosi 147,6, a budynek przy Kościelnej 41 po modernizacji ma medianę 94,2. Wynik zależy od Twojego budynku i od sposobu przygotowania ciepłej wody, nie od statystyki miasta.

Dlaczego moje świadectwo ma tak wysokie EP, choć płacę za ogrzewanie niewiele? Bo EP nie opisuje rachunku. Mierzy nakład nieodnawialnej energii pierwotnej: energię końcową mnoży się przez współczynnik przypisany nośnikowi. W monieckim zasobie ten współczynnik wynosi w 66 dokumentach 1,74, czyli każda kilowatogodzina ciepła liczy się jako 1,74 kilowatogodziny energii pierwotnej. Bliżej rachunku jest wskaźnik EK, który w Mońkach ma medianę 181,1.

Czy wystawiacie świadectwa dla domów jednorodzinnych w powiecie monieckim? Nie. Przyjmujemy wyłącznie mieszkania w budynkach wielorodzinnych. Domów jednorodzinnych nie wykonujemy, również w Knyszynie, Goniądzu i pozostałych gminach powiatu.