Osiem prawdziwych świadectw z różnych miast i co z nich wynika
Teoria wskaźników bywa mglista, dopóki nie zobaczy się liczb obok siebie. Poniżej osiem rzeczywistych świadectw pobranych z publicznego wykazu centralnego rejestru, po jednym z każdego miasta. Nie podajemy adresów, bo nie są potrzebne: cała historia siedzi w trzech liczbach.
Jeżeli dopiero zaczynasz, zacznij od tekstu o tym, co oznaczają EU, EK i EP. Tutaj zakładamy, że wiesz, czym się różnią, i pokazujemy, jak je czytać w praktyce.
Zestawienie
Wszystkie wartości w kWh/(m²·rok), emisja w tonach CO₂ na m² rocznie.
| Miasto | EU | EK | EP | EP/EK | Emisja CO₂ |
|---|---|---|---|---|---|
| Kraków | 63,0 | 100,0 | 86,0 | 0,86 | 0,039 |
| Poznań | 106,4 | 137,2 | 94,0 | 0,69 | 0,030 |
| Warszawa | 44,0 | 69,9 | 96,0 | 1,37 | 0,025 |
| Łódź | 62,7 | 77,4 | 88,1 | 1,14 | 0,017 |
| Wrocław | 69,1 | 99,2 | 112,0 | 1,13 | 0,024 |
| Rzeszów | 85,0 | 105,7 | 120,0 | 1,14 | 0,022 |
| Suwałki | 67,9 | 116,7 | 154,1 | 1,32 | 0,044 |
| Bytom | 172,5 | 298,3 | 380,9 | 1,28 | 0,110 |
Kolumna EP/EK to nasze wyliczenie, nie ma jej na świadectwie. Jest jednak najszybszym sposobem odczytania, czym lokal jest ogrzewany.
Trzy liczby, trzy pytania
Zanim przejdziemy do przypadków, warto zapamiętać, o czym mówi każdy przeskok.
EU odpowiada na pytanie: jak szczelny jest budynek. To ciepło potrzebne do ogrzania lokalu i wody, policzone bez strat instalacji. Niskie EU oznacza dobrą izolację, szczelne okna i korzystne położenie mieszkania.
Przeskok z EU na EK odpowiada na pytanie: jak sprawny jest system. Różnica to straty źródła ciepła, przesyłu i regulacji. Im większy skok, tym gorszy kocioł albo dłuższe, nieizolowane piony.
Przeskok z EK na EP odpowiada na pytanie: czym palisz. Tu nie ma już nic o budynku. Energię końcową mnoży się przez współczynnik nakładu nośnika: 0,8 dla ciepła sieciowego z kogeneracji, 1,1 dla gazu i węgla, 2,5 dla energii elektrycznej, 0,2 dla biomasy.
Przypadek 1: Warszawa i Poznań, czyli dlaczego EP myli
To najciekawsze zestawienie w całej tabeli i warto je prześledzić powoli.
Mieszkanie w Warszawie ma EU 44,0 - jedno z najlepszych w naszej próbce. To lokal dobrze ocieplony, prawdopodobnie środkowy, z nowymi oknami. Mieszkanie w Poznaniu ma EU 106,4, czyli potrzebuje dwa i pół raza więcej ciepła na ten sam metr kwadratowy.
A teraz końcówka: EP warszawskiego lokalu to 96,0, a poznańskiego 94,0. Poznańskie mieszkanie, znacznie gorzej ocieplone, wypada w świadectwie lepiej.
Odpowiedź jest w kolumnie EP/EK. W Poznaniu wynosi 0,69, czyli energia pierwotna jest o 31% niższa od końcowej. Tak zachowuje się wyłącznie ciepło sieciowe z kogeneracji ze współczynnikiem poniżej jedności. W Warszawie stosunek wynosi 1,37, co wskazuje na nośnik obciążony współczynnikiem powyżej jedności, najpewniej z udziałem energii elektrycznej.
Wniosek praktyczny. Wskaźnik EP nie jest oceną jakości budynku. Jest oceną budynku razem z nośnikiem energii. Dwa lokale o skrajnie różnym standardzie mogą mieć niemal identyczne EP, jeśli różni je sposób ogrzewania.
Dla kupującego to istotne: rachunki są bliżej EK niż EP. Warszawskie mieszkanie z EK 69,9 będzie w eksploatacji tańsze niż poznańskie z EK 137,2, mimo że oba mają podobne EP.
Przypadek 2: Kraków, czyli efekt uchwały antysmogowej
Krakowskie świadectwo: EU 63,0 → EK 100,0 → EP 86,0.
Stosunek EP/EK wynosi 0,86, więc znowu mamy nośnik o współczynniku poniżej jedności. To typowy obraz Krakowa po wprowadzeniu zakazu paliw stałych, gdzie mieszkania przeszły na ciepło sieciowe.
Zwróć uwagę na przeskok z 63,0 na 100,0. Sprawność całego systemu wynosi tu około 0,63, czyli ponad jedna trzecia ciepła ginie po drodze między źródłem a mieszkaniem. To zwykle stare piony bez izolacji i cyrkulacja ciepłej wody.
Gdyby ten sam lokal miał sprawny węzeł, EK spadłoby w okolice 75, a EP poniżej 65. Więcej o takich poprawkach w tekście o tym, jak poprawić wskaźnik EP.
Przypadek 3: Wrocław i Rzeszów, czyli typowy gaz
| EU | EK | EP | EP/EK | |
|---|---|---|---|---|
| Wrocław | 69,1 | 99,2 | 112,0 | 1,13 |
| Rzeszów | 85,0 | 105,7 | 120,0 | 1,14 |
Oba lokale mają niemal identyczny stosunek EP/EK, bliski 1,1. To podpis gazu ziemnego, którego współczynnik nakładu wynosi właśnie 1,1.
Różnica w EP bierze się więc nie z ogrzewania, lecz z budynku: rzeszowskie mieszkanie potrzebuje o 23% więcej ciepła użytkowego. Przy tym samym nośniku cała przewaga leży po stronie izolacji.
To dobra ilustracja tego, kiedy warto ocieplać. Przy gazie nie da się poprawić współczynnika nakładu, więc jedyną drogą w dół jest obniżenie EU.
Przypadek 4: Suwałki, czyli klimat i sprawność naraz
Suwalskie świadectwo: EU 67,9 → EK 116,7 → EP 154,1.
EU jest tu przyzwoite, porównywalne z Wrocławiem. Problem zaczyna się w drugim kroku: skok z 67,9 na 116,7 oznacza sprawność systemu rzędu 0,58, czyli 42% energii ginie. Do tego dochodzi EP/EK na poziomie 1,32.
Suwałki to najzimniejsze miasto w naszym zestawieniu, ale ten konkretny lokal nie przegrywa klimatem. Przegrywa sprawnością źródła i nośnikiem. Wymiana kotła dałaby tu większy efekt niż dodatkowe ocieplenie.
Przypadek 5: Bytom, czyli jak wygląda najgorszy scenariusz
Bytomskie świadectwo: EU 172,5 → EK 298,3 → EP 380,9. Emisja CO₂ jest ponad sześciokrotnie wyższa niż w lokalu łódzkim z tej samej tabeli.
Wszystkie trzy mechanizmy działają tu przeciwko właścicielowi naraz: bardzo wysokie zapotrzebowanie (brak ocieplenia), duże straty systemu (sprawność około 0,58) oraz nośnik ze współczynnikiem powyżej jedności.
Taki lokal jest jednocześnie najlepszym kandydatem do termomodernizacji. Przy punkcie wyjścia 380 kWh/(m²·rok) samo ocieplenie i wymiana źródła potrafią zbić wynik o połowę, czego nie da się osiągnąć w mieszkaniu, które startuje z poziomu 90.
Jak samodzielnie przeczytać swoje świadectwo
- Znajdź trzy liczby na pierwszej stronie dokumentu. Ich układ opisaliśmy w tekście o tym, jak czytać wzór świadectwa.
- Podziel EP przez EK. Wynik poniżej 1 oznacza ciepło sieciowe z kogeneracji. Około 1,1 to gaz albo węgiel. Powyżej 2 to ogrzewanie elektryczne.
- Podziel EU przez EK. Wynik to sprawność całego systemu. Poniżej 0,6 oznacza duże straty i realne pole do poprawy.
- Porównaj EP z medianą swojego miasta, a nie z wartościami z internetu. Mediany dla poszczególnych miast podajemy na stronach lokalnych, na przykład dla Warszawy czy Katowic.
Wszystkie świadectwa w tym tekście pochodzą z publicznego wykazu i zostały wystawione w latach 2015-2016. Od tego czasu część budynków przeszła termomodernizację, więc traktuj je jako materiał poglądowy do nauki czytania wskaźników, a nie obraz dzisiejszego stanu zasobu.
Najczęstsze pytania
Czy EP wyższe od EK to błąd w świadectwie? Nie. To normalna sytuacja przy gazie, węglu i energii elektrycznej, czyli nośnikach o współczynniku nakładu powyżej jedności. Błędem byłoby raczej EP niższe od EK przy ogrzewaniu elektrycznym.
Który wskaźnik mówi o moich rachunkach? Najbliżej rachunków jest EK, czyli energia końcowa. EP służy do porównania z wymaganiem z warunków technicznych i uwzględnia wagę nośnika, a nie jego cenę.
Dlaczego moje mieszkanie ma gorsze EP niż sąsiada z tej samej klatki? Najczęściej decyduje położenie lokalu. Mieszkanie narożne na ostatnim piętrze ma więcej przegród zewnętrznych niż środkowe na pierwszym, więc traci więcej ciepła przy identycznym budynku.
Czy niskie EP oznacza tanie ogrzewanie? Niekoniecznie. Ciepło sieciowe daje dobre EP dzięki niskiemu współczynnikowi nakładu, ale to nie przesądza o cenie za gigadżul u konkretnego dostawcy.
Czy udział OZE równy zero to błąd? Nie. We wszystkich ośmiu przykładach wynosi zero, bo lokale nie mają własnych źródeł odnawialnych. Udział rośnie dopiero przy fotowoltaice, pompie ciepła albo kolektorach słonecznych.
Stan prawny na: 2026-07-29. Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.